Historia lacrosse
Lacrosse to gra zespołowa
Lacrosse jest sportem Rdzennych Amerykanów. Ostateczne zasady ustalono w Kanadzie w pierwszej połowie XIX wieku. W tym kraju lacrosse uznano także za sport narodowy. Zawodnicy i zawodniczki toczą na boisku zmagania, które - w dużym skrócie - polegają na umieszczeniu piłki w bramce przeciwnika za pomocą trójkątnej rakiety. Dyscyplina, uznawana za pierwowzór hokeja na lodzie, w latach 1904 i 1908 znajdowała się w programie Igrzysk Olimpijskich. W Los Angeles w 2028 roku powróci do grona sportów olimpijskich!
Pierwszy amerykański sport narodowy
Wielu badaczy uważa lacrosse za pierwszy amerykański sport narodowy. Przez wieki w grze doszło do wielu modyfikacji, jednakże podstawy pozostały niezmienione. Indiańskie drużyny mogły liczyć kilkuset zawodników, boiska zaś miały czasem długość kilku kilometrów. Zawodnicy korzystali niejednokrotnie z dwóch kijów, od czasu przywiezienia do Ameryki koni zdarzało się, że gracze dosiadali końskich grzbietów. Rolę bramki często spełniały charakterystyczne punkty: drzewa czy skały. Piłka była zazwyczaj wykonana ze skóry jelenia. Mecze mogły trwać od świtu do zmierzchu, a nawet dwa lub trzy dni. Gra miała charakter edukacyjny: uczyła współzawodnictwa, pomagała także młodszym zawodnikom znaleźć w sobie odwagę, potrzebną podczas prawdziwych bitew. Ludzie Zachodu poznali tę grę w 1636 roku, kiedy to jezuicki misjonarz francuskiego pochodzenia, Jean de Brébeuf, zobaczył Irokezów grających w lacrosse. W 1763 roku, kiedy Kanada dostała się pod panowanie brytyjskie, gra została wykorzystana, jako element podstępu: kiedy załoga Fortu Michilimackinac świętowała 2 czerwca urodziny króla, uczestniczący w Powstaniu Pontiaka Odżibwejowie zaprosili ich do obejrzenia gry zwanej „baggataway" (czyli lacrosse w jednym z języków Rdzennych Amerykanów). Gdy rozgrywka zbliżyła się wystarczająco blisko bram fortu, zawodnicy odrzucili rakiety, chwycili za broń i zaatakowali Anglików. W walce poległo 15 z 35 żołnierzy garnizonu, a fort przez rok pozostawał w rękach indiańskich powstańców.
Gra staje się coraz mniej brutalna
W miarę upływu czasu, ze względu na ingerencję francuskich osadników, gra stawała się coraz mniej brutalna, nabierała charakteru sportu, jaki znamy obecnie. W 1856 roku dentysta George Beers skodyfikował zasady i założył Montreal Lacrosse Club. Skrócił czas meczu, ograniczył liczbę zawodników do dziesięciu. Na początku XX w. lacrosse stał się popularny w szkołach, a w 1904 i 1908 roku był dyscypliną olimpijską. W latach 30. XX wieku rozpowszechniła się wersja halowa tego sportu – box lacrosse, obecnie najpopularniejsza odmiana w Kanadzie.
Zaczyna grać cały świat
O ile obecnie w lacrosse gra się na całym świecie, o tyle jeszcze w latach 80. XX wieku był znany głównie w Kanadzie i USA, z niewielkimi społecznościami graczy w Wielkiej Brytanii i Australii. Od tego czasu jego popularność bardzo wzrosła, rozszerzając się na wszystkie kontynenty. Odkąd w 1908 roku lacrosse przestał być sportem olimpijskim (powróci do programu Igrzysk w 2028 r.), najważniejszą imprezą w tej dyscyplinie są Mistrzostwa Świata, organizowane co cztery lata. Obecnie są rozgrywane w kategoriach seniorów mężczyzn i kobiet, a także juniorów (do lat 19) mężczyzn i kobiet. Do roku 1986 w imprezach tych brały udział tylko USA, Kanada, Anglia i Australia. Szkocja i Walia brały udział w zawodach kobiet. Dzięki rosnącej popularności tego sportu, w 2017 roku w Mistrzostwach Świata kobiet wzięło udział 25 drużyn, natomiast w męskiej edycji w 2018 roku 46 drużyn. Decyzją organizatora, lacrosse wraca do programu Igrzysk Olimpijskich w 2028 r. w Los Angeles. Rywalizacja będzie odbywała się w odmianie sześcioosobowej - SIXES.
Historia lacrosse w Polsce
Historia lacrosse w Polsce sięga 2007 roku i związana jest z dwoma miastami. Tę dyscyplinę “przywieźli” do Polski odpowiednio: do Wrocławia Tomasz Kędzia, zaś do Poznania Błażej Piotrowski. Tomasz lacrosse ujrzał po raz pierwszy podczas pobytu w Czechach, Błażej podczas udziału w projekcie Work&Travel w USA. Obaj Panowie szybko nawiązali ze sobą kontakt i zaczęli wspólnie działać na rzecz rozwoju dyscypliny w Polsce. Pomocną dłoń do obu wyciągnęła Europejska Federacja Lacrosse, która ufundowała zestawy podstawowego sprzętu, dzięki któremu obie grupy mogły zacząć treningi. Klub jako pierwsi założyli zawodnicy z Poznania. W grudniu 2007 powstali tam Hussars, a w marcu 2008 klub założyli Kosynierzy z Wrocławia. Obie drużyny rozegrały pierwszy mecz w historii w kwietniu 2008 r. Spotkanie rozegrane we Wrocławiu zakończyło się remisem 5:5. Po tym wydarzeniu do dwóch najstarszych drużyn zaczęły dołączać kolejne. Grom Warszawa, Kraków Knights (obecnie Kings) i Legion Katowice. Aktualnie w Polsce funkcjonuje pięć zespołów męskich. Od marca 2009 równolegle do męskiej części lacrosse rozwija się damska część dyscypliny. Wtedy też swoją działalność rozpoczęły Kosynierki z Wrocławia, a we wrześniu tego samego roku dołączyła do nich drużyna Sztorm Warszawa. Dziewczęta swój pierwszy mecz rozegrały w maju 2010 roku podczas turnieju Silesia Cup we Wrocławiu. Kolejne drużyny dziewcząt powstawały przy klubach męskich. W Poznaniu działają Poznań Hussars Ladies, w Katowicach Walkirie, a w Krakowie Queens. Obecnie w Polsce istnieją ośrodki lacrosse w Krakowie, Oświęcimiu, Katowicach, Wrocławiu, Łodzi, Poznaniu, Lublinie, Warszawie oraz Trójmieście. Corocznie organizowane są ogólnopolskie rozgrywki Polskiej Ligi Lacrosse mężczyzn oraz Polskiej Ligi Lacrosse kobiet. Dodatkowo Polskę reprezentują kadry narodowe każdego szczebla: seniorzy, seniorki, juniorzy, juniorki oraz kadra box lacrosse. Polski Związek Lacrosse jest członkiem Europejskiej Federacji Lacrosse (ELF) oraz Światowej Federacji Lacrosse (FIL). Ponadto jest członkiem Polskiego Komitetu Sportów Nieolimpijskich.
Polska jest także regularnie gospodarzem międzynarodowych imprez lakrosowych. W 2017 r. Wrocław gościł Igrzyska Sportów Nieolimpijskich The World Games - w programie znajdował się damski lacrosse. To między innymi dzięki temu, sport wraca do kalendarza Igrzysk Olimpijskich w 2028 roku! W 2018 r. w Katowicach rozegrano pierwsze w historii Mistrzostwa Europy Kobiet U20 (dla sześciu zespołów). Od tamtej pory Wrocław kilkukrotnie pojawiał się na mapie światowych rozgrywek lakrosowych. W stolicy Dolnego Śląska odbyły się: w 2022 r. europejskie kwalifikacje do Mistrzostw Świata (z udziałem 22 zespołów), w 2024 r. Mistrzostwa Europy U20 (11 krajów), a w 2025 r. Mistrzostwa Europy (24 reprezentacje). Już niebawem, w 2026 r., Wrocław znów stanie się areną międzynarodowych zawodów. W lipcu odbędą się Mistrzostwa Świata Kobiet dywizji B, zaś rok później, w 2027 r. męskie Mistrzostwa Świata dywizji B.